Dış ticaret terimleri sözlüğü (Türkçe–İngilizce)
Gümrük, vergi, menşe, taşıma ve ödeme alanlarında sık kullanılan dış ticaret terimlerinin İngilizce karşılıkları ve kısa tanımları.
3 dk okuma
Bilgi amaçlıdır. Bu içerik bilgi amaçlıdır; resmî beyan ve danışmanlık yerine geçmez. İşleminiz için gümrük müşavirinize danışın.
Bu yazıda
Bu sözlük nasıl kullanılır?
Yabancı tedarikçilerle yazışmada, sözleşmelerde ve uluslararası belgelerde karşılaşılan terimlerin Türkçe ve İngilizce karşılıklarını konulara göre derledik. Tanımlar genel bilgi amaçlıdır; hukuki tanımlar için ilgili mevzuata bakın.
Gümrük işlemleri
| Türkçe | İngilizce | Kısa tanım |
|---|---|---|
| Gümrük beyannamesi | Customs declaration | Eşyanın tabi tutulacağı rejimi ve bilgilerini gümrüğe bildiren belge. |
| Serbest dolaşıma giriş | Release for free circulation | İthal eşyasının vergileri ödenerek yurt içinde serbestçe kullanılabilir hâle gelmesi. |
| Beyan sahibi | Declarant | Kendi adına beyanda bulunan ya da adına beyanda bulunulan kişi. |
| Gümrük müşaviri | Customs broker | Yükümlüler adına gümrük işlemlerini yürüten yetkili kişi. |
| Gümrük yükümlülüğü | Customs debt | Gümrük vergilerini ödeme yükümlülüğü. |
| Özet beyan | Summary declaration | Eşyanın gümrük bölgesine girişinde taşıyıcının verdiği beyan. |
| Geçici depolama | Temporary storage | Eşyanın beyan edilene kadar gümrük gözetiminde beklediği durum. |
| Antrepo | Customs warehouse | Eşyanın vergileri ödenmeden depolanabildiği, gümrük gözetimindeki yer. |
| Transit | Transit | Eşyanın vergileri ödenmeden gümrük gözetiminde bir yerden diğerine taşınması. |
| Muayene | Physical examination | Eşyanın beyanla uygunluğunun fiziken kontrol edilmesi. |
| Sonradan kontrol | Post-clearance audit | Eşya teslim edildikten sonra belge ve kayıtların denetlenmesi. |
Vergi, kıymet ve tarife
| Türkçe | İngilizce | Kısa tanım |
|---|---|---|
| Gümrük kıymeti | Customs value | Kıymet esaslı vergilerin matrahı olan değer. |
| İşlem değeri | Transaction value | Eşya için fiilen ödenen ya da ödenecek fiyat. |
| Navlun | Freight | Taşıma ücreti. |
| Matrah | Tax base | Verginin hesaplandığı tutar. |
| Nispi vergi | Ad valorem duty | Kıymet üzerinden oran olarak alınan vergi. |
| Maktu vergi | Specific duty | Miktar başına belirli tutar olarak alınan vergi. |
| Tarife pozisyonu | Tariff heading | Tarifedeki dört haneli sınıflandırma düzeyi. |
| Genel Yorum Kuralları | General Interpretative Rules | Armonize Sistem'de sınıflandırmayı yöneten kurallar. |
| Tarife kontenjanı | Tariff quota | Belirli miktar için indirimli vergi uygulanan kota. |
| Damping | Dumping | Eşyanın normal değerinin altında ihraç edilmesi. |
| Korunma önlemi | Safeguard measure | Ani ithalat artışına karşı alınan geçici önlem. |
| Gözetim | Surveillance | İthalatın belge ile izlenmesi. |
Menşe
| Türkçe | İngilizce | Kısa tanım |
|---|---|---|
| Menşe | Origin | Eşyanın ekonomik uyruğu. |
| Tercihli menşe | Preferential origin | Anlaşma kapsamında indirimli vergiye hak kazandıran menşe. |
| Menşe şahadetnamesi | Certificate of origin | Tercihsiz menşeyi gösteren belge. |
| Menşe beyanı | Origin declaration | İhracatçının ticari belge üzerinde yaptığı menşe beyanı. |
| Onaylanmış ihracatçı | Approved exporter | Değer sınırı olmadan menşe beyanı düzenleyebilen ihracatçı. |
| Kümülasyon | Cumulation | Anlaşma tarafı ülke girdilerinin menşe hesabında yerli sayılması. |
| Yeterli işçilik | Sufficient working or processing | Menşe kazandıran asgari işlem. |
Taşıma, teslim ve ödeme
| Türkçe | İngilizce | Kısa tanım |
|---|---|---|
| Konşimento | Bill of lading | Deniz taşımasında taşıma senedi. |
| Teslim şekli | Delivery term / Incoterms rule | Risk ve masrafın taraflar arasında paylaşımı. |
| Gönderici | Consignor / Shipper | Eşyayı gönderen kişi. |
| Alıcı | Consignee | Eşyanın gönderildiği kişi. |
| Ardiye | Storage charge | Eşyanın depoda ya da limanda bekleme ücreti. |
| Proforma fatura | Proforma invoice | Satıştan önce düzenlenen teklif niteliğindeki fatura. |
| Ticari fatura | Commercial invoice | Satışın bedelini gösteren fatura. |
| Çeki listesi | Packing list | Kapların içeriğini ve ağırlıklarını gösteren liste. |
| Akreditif | Letter of credit | Bankanın belge karşılığı ödeme taahhüdü. |
| Vesaik mukabili | Cash against documents | Belgelerin ödeme karşılığı teslimi. |
| Kabul kredili | Documents against acceptance | Belgelerin poliçe kabulü karşılığı teslimi. |
| Mal mukabili | Cash against goods / open account | Malın tesliminden sonra ödeme. |
| Poliçe | Bill of exchange / draft | Belirli tarihte ödeme emri içeren kıymetli evrak. |
Sık sorulan sorular
Sözleşmede Türkçe mi İngilizce terim mi kullanmalıyım?
Uluslararası sözleşmelerde genellikle İngilizce terimler kullanılır. Önemli olan, iki tarafın aynı terime aynı anlamı vermesidir; teslim şekillerinde Incoterms kuralını ve sürümünü açıkça yazın.
Gümrük kıymeti ile fatura bedeli aynı mıdır?
Her zaman değil. Gümrük kıymeti işlem değerinden yola çıkar; taşıma, sigorta ve bazı giderler eklenerek ya da çıkarılarak bulunur.
Hukuki tanımlar için hangi kaynağa bakmalıyım?
Bu sözlük genel bilgi verir. Bağlayıcı tanımlar Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği'nin tanımlar maddelerinde yer alır; güncel metinlere Mevzuat Bilgi Sistemi'nden ulaşabilirsiniz.
Bu konuda ithal360'ta
İlgili yazılar
- Dış ticaret kısaltmalar sözlüğüGTİP, TGTC, İGV, ADD, EMY, KKDF, A.TR, EUR.1, BTB, DİİB, YYS ve diğer gümrük ve dış ticaret kısaltmalarının açılımları ve kısa açıklamaları.
- Incoterms 2020: on bir teslim şekli ve ithalata etkisiIncoterms 2020'nin on bir kuralında satıcının ve alıcının neyi üstlendiğini tek tabloda görün; hangi şartın ithalat maliyetini nasıl etkilediğini öğrenin.
- Dış ticarette ödeme şekilleri ve KKDFPeşin ödeme, mal mukabili, vesaik mukabili, kabul kredili ve akreditifin işleyişi; tarafların riski ve ödeme şeklinin KKDF ile ilişkisi.
Kaynaklar
Resmî kurumların ana sayfaları. Güncel ve bağlayıcı metin için bu kaynaklara bakın.
Son güncelleme: