Dış ticaret kısaltmalar sözlüğü
GTİP, TGTC, İGV, ADD, EMY, KKDF, A.TR, EUR.1, BTB, DİİB, YYS ve diğer gümrük ve dış ticaret kısaltmalarının açılımları ve kısa açıklamaları.
4 dk okuma
Bilgi amaçlıdır. Bu içerik bilgi amaçlıdır; resmî beyan ve danışmanlık yerine geçmez. İşleminiz için gümrük müşavirinize danışın.
Bu yazıda
Bu sözlük nasıl kullanılır?
Gümrük beyannameleri, tebliğler ve yazışmalarda sık geçen kısaltmaları konularına göre grupladık. Açıklamalar kısa ve genel bilgi amaçlıdır; ayrıntılı anlatımı olan kavramlar için ilgili rehber yazılarına bakın.
Tarife ve sınıflandırma
| Kısaltma | Açılımı | Kısa açıklama |
|---|---|---|
| GTİP | Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu | Eşyanın tarifedeki 12 haneli kodu. |
| TGTC | Türk Gümrük Tarife Cetveli | GTİP'leri ve gümrük vergisi oranlarını içeren cetvel. |
| AS / HS | Armonize Sistem (Harmonized System) | Dünya Gümrük Örgütü'nün 6 haneli uluslararası eşya nomanklatürü. |
| KN / CN | Kombine Nomenklatür (Combined Nomenclature) | Avrupa Birliği'nin 8 haneli tarife nomanklatürü. |
| TARIC | AB Entegre Tarifesi | Avrupa Birliği'nin önlem ve tercihleri içeren entegre tarife veritabanı. |
| BTB | Bağlayıcı Tarife Bilgisi | Eşyanın sınıflandırması hakkında idareyi bağlayan karar. |
| BMB | Bağlayıcı Menşe Bilgisi | Eşyanın menşei hakkında idareyi bağlayan karar. |
| DGÖ / WCO | Dünya Gümrük Örgütü (World Customs Organization) | Armonize Sistem'i yöneten uluslararası kuruluş. |
Vergi, fon ve önlemler
| Kısaltma | Açılımı | Kısa açıklama |
|---|---|---|
| GV | Gümrük Vergisi | Tarife cetvelindeki orana göre alınan temel ithalat vergisi. |
| İGV | İlave Gümrük Vergisi | İthalat rejimi kararı listelerindeki eşyaya ek olarak alınan vergi. |
| ADD | Anti-Damping Vergisi | Dampingli ithalata karşı alınan vergi. |
| TEV | Telafi Edici Vergi | Sübvansiyonlu ithalata karşı alınan vergi. |
| EMY | Ek Mali Yükümlülük | Korunma önlemi ya da bazı ürünlerde ek olarak alınan tutar. |
| KKDF | Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu | Vadeli ödeme şekillerinde alınan fon kesintisi. |
| KDV | Katma Değer Vergisi | İthalatta önceki vergileri de içeren matrah üzerinden alınan vergi. |
| ÖTV | Özel Tüketim Vergisi | Kanuna ekli listelerdeki eşyanın ithalinde alınan vergi. |
| DV | Damga Vergisi | Gümrük beyannamesi için alınan maktu vergi. |
| CIF | Cost, Insurance and Freight | Mal bedeli, sigorta ve navlun dahil değer; gümrük kıymetinde esas alınır. |
Menşe ve dolaşım belgeleri
| Kısaltma | Açılımı | Kısa açıklama |
|---|---|---|
| A.TR | A.TR Dolaşım Belgesi | Gümrük Birliği'nde serbest dolaşımdaki sanayi ürünleri için kullanılan belge. |
| EUR.1 | EUR.1 Dolaşım Sertifikası | Serbest ticaret anlaşmalarında tercihli menşe ispat belgesi. |
| EUR-MED | EUR-MED Dolaşım Sertifikası | Pan-Avrupa-Akdeniz çapraz kümülasyonunda kullanılan menşe belgesi. |
| STA / FTA | Serbest Ticaret Anlaşması | Taraflar arasında vergi indirimi öngören anlaşma. |
| PAA / PEM | Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kuralları | Çapraz kümülasyona imkân veren ortak menşe sistemi. |
| GTS / GSP | Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi | Gelişmekte olan ülkelere tek taraflı tanınan tercihli vergi. |
Rejimler, statüler ve sistemler
| Kısaltma | Açılımı | Kısa açıklama |
|---|---|---|
| DİR | Dahilde İşleme Rejimi | İhracat amaçlı ithal girdilerin vergisiz ya da iadeli kullanılması. |
| DİİB | Dahilde İşleme İzin Belgesi | Dahilde işleme rejiminden yararlanmak için alınan belge. |
| HİR | Hariçte İşleme Rejimi | Serbest dolaşımdaki eşyanın yurt dışında işlenip geri getirilmesi. |
| YYS / AEO | Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü | Güvenilir firmalara gümrük kolaylıkları sağlayan statü. |
| TAREKS | Risk Esaslı Ticari Kontrol Sistemi | İthalatta ürün güvenliği ve uygunluk denetimlerinin yürütüldüğü sistem. |
| BİLGE | Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri | Gümrük beyannamelerinin tescil edildiği elektronik sistem. |
| NCTS | Yeni Bilgisayarlı Transit Sistemi | Ortak transit rejiminde kullanılan elektronik sistem. |
| ETGB | Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi | Belirli sınırın altındaki e-ihracat gönderilerinde kullanılan beyanname. |
Taşıma, teslim ve ödeme
| Kısaltma | Açılımı | Kısa açıklama |
|---|---|---|
| B/L | Bill of Lading (Konşimento) | Deniz taşımasında taşıma senedi; malı temsil eder. |
| AWB | Air Waybill (Hava yolu taşıma senedi) | Hava kargo taşıma belgesi. |
| CMR | Uluslararası karayolu taşıma belgesi | Karayolu taşımasında kullanılan hamule senedi. |
| TIR | Transports Internationaux Routiers | TIR karnesiyle yapılan uluslararası karayolu transit sistemi. |
| ATA | Admission Temporaire / Temporary Admission | Geçici ithalat için kullanılan uluslararası karne. |
| L/C | Letter of Credit (Akreditif) | Bankanın belge karşılığı ödeme taahhüdü. |
| D/P | Documents against Payment (Vesaik mukabili) | Belgelerin ödeme karşılığı teslim edildiği ödeme şekli. |
| D/A | Documents against Acceptance (Kabul kredili) | Belgelerin poliçe kabulü karşılığı teslim edildiği ödeme şekli. |
| UCP 600 | Uniform Customs and Practice for Documentary Credits | ICC'nin akreditif kuralları. |
| ICC | International Chamber of Commerce | Incoterms ve akreditif kurallarını yayımlayan Milletlerarası Ticaret Odası. |
Sık sorulan sorular
GTİP ile HS kodu aynı şey mi?
GTİP'in ilk altı hanesi uluslararası Armonize Sistem'den gelir; sonraki haneler Türkiye'ye özgü ayrımlardır. Bu yüzden yabancı tedarikçinin verdiği HS kodu GTİP'in yalnız başlangıcıdır.
A.TR ile EUR.1 arasındaki fark nedir?
A.TR, Gümrük Birliği kapsamındaki serbest dolaşım belgesidir ve menşe ispat etmez. EUR.1 ise serbest ticaret anlaşmalarında tercihli menşeyi ispat eder.
Bir kısaltmayı burada bulamazsam ne yapmalıyım?
Kısaltmanın geçtiği tebliğ ya da kararın tanımlar maddesine bakın; mevzuat metinleri kısaltmaları genellikle başta tanımlar. Kavramın Türkçe ve İngilizce karşılığı için terimler sözlüğüne de bakabilirsiniz.
Bu konuda ithal360'ta
İlgili yazılar
- Dış ticaret terimleri sözlüğü (Türkçe–İngilizce)Gümrük, vergi, menşe, taşıma ve ödeme alanlarında sık kullanılan dış ticaret terimlerinin İngilizce karşılıkları ve kısa tanımları.
- GTİP nedir? 12 haneli GTİP nasıl okunur?GTİP, ithal edilen her eşyanın gümrük mevzuatındaki kimlik numarasıdır; 12 hanenin ne anlattığını ve doğru GTİP'in nasıl belirlendiğini öğrenin.
- Menşe nedir? Tercihli menşe ve menşe ispat belgeleriMenşe, eşyanın ekonomik vatanıdır; tercihli menşe, A.TR ve EUR.1 gibi belgelerin neyi kanıtladığını ve ithalat vergisini nasıl etkilediğini öğrenin.
Kaynaklar
Resmî kurumların ana sayfaları. Güncel ve bağlayıcı metin için bu kaynaklara bakın.
Son güncelleme: