Gümrük kıymeti nedir? CIF ve FOB farkı

Gümrük kıymeti nedir?

Gümrük kıymeti, ithalat vergilerinin hesaplandığı değerdir. Gümrük vergisi, KDV ve diğer yüklerin neredeyse tamamı bu değer üzerinden bulunur. Kıymet yanlış beyan edilirse sonradan hesaplanan her şey de yanlış olur.

Kıymet belirlemenin temeli Dünya Ticaret Örgütü'nün Gümrük Kıymeti Anlaşması'dır. Türkiye de 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile bu ilkeleri iç hukukuna almıştır. Temel kural, eşya için fiilen ödenen ya da ödenecek bedel olan işlem değerinin esas alınmasıdır; bu bedel, aşağıda anlatılan ayarlamalarla düzeltilir.

CIF ve FOB: faturadaki bedel neleri kapsıyor?

Faturada yazan bedel, satış şartına göre farklı masrafları içerir. Türkiye'de kıymet, eşyanın Türkiye gümrük bölgesine girdiği yere kadar olan taşıma ve sigorta giderlerini de içerecek şekilde belirlenir. Bu yüzden satış şartı kıymeti doğrudan etkiler.

Sözü edilen şartlar Incoterms kurallarıdır; ayrıntılı tablo için Incoterms yazısına bakın.

Kıymete neler eklenir, neler eklenmez?

Ayarlamalar iki yönlüdür. Ödenen bedele şunlar eklenebilir:

• Satış komisyonu, aracılık ve ambalaj giderleri (alım komisyonu hariç).
• Alıcının ücretsiz ya da indirimli sağladığı malzeme, kalıp, tasarım gibi katkılar.
• Satış şartı olarak ödenen royalti ve lisans bedelleri.
• Türkiye'ye girişe kadar taşıma, yükleme, boşaltma ve sigorta giderleri.

Kıymete dahil edilmeyenler

Eşyanın Türkiye'ye girişinden sonra ortaya çıkan taşıma masrafları, kurulum ve bakım giderleri ile Türkiye'de ödenen vergiler kıymete dahil edilmez. Bu giderler faturada ayrı gösterilirse kıymetten ayrı tutulabilir.

Kıymet belirleme yöntemleri

İşlem değeri bulunamıyor ya da güvenilir değilse, kıymet yöntemler sırayla denenerek bulunur. Altı yöntem vardır:

• İşlem değeri yöntemi.
• Aynı eşyanın işlem değeri.
• Benzer eşyanın işlem değeri.
• Birim fiyat yöntemi.
• Hesaplanmış değer yöntemi.
• Yedek yöntem.

Alıcı ve satıcı ilişkiliyse

Alıcı ile satıcı arasında ortaklık ya da başka bir bağ varsa, fiyatın bu ilişkiden etkilenmediğinin gösterilmesi gerekir. Aksi durumda gümrük idaresi işlem değerini kabul etmeyebilir ve kıymeti diğer yöntemlerle belirleyebilir. Aynı şirket grubu içindeki alımlarda bu nedenle fiyatlandırmanın dayanağını belgelemek yararlıdır.

Kıymeti destekleyen belgeler

• Ticari fatura: eşyanın bedelini gösteren ana belge.
• Taşıma belgesi: navlun giderini ve taşıma şartını gösterir.
• Sigorta poliçesi: sigorta bedelinin kanıtıdır.
• Ödeme belgeleri ve sipariş ya da sözleşme: fiilen ödenen bedelin ve satış şartının kanıtıdır.
• Royalti, komisyon ya da yardım ödemeleri varsa bunları gösteren sözleşmeler.

Bazı durumlarda kıymetin ayrıca bir beyanla bildirilmesi gerekebilir. Hangi belgelerin istendiğini müşavirinizden öğrenin.

Kıymet ve para birimi

Fatura çoğu zaman Türk lirası dışında bir para birimindedir. Gümrük kıymeti, mevzuatın belirlediği kurla Türk lirasına çevrilir. Faturanın para birimi ile ödemenin yapıldığı para birimi farklı olabilir; hangisinin esas alınacağı ve hangi günün kurunun kullanılacağı müşavirinizle netleştirilmelidir. ithal360 hesaplayıcısı, kullandığı kuru tarihiyle birlikte gösterir.

Sık sorulan sorular