Incoterms 2020: on bir teslim şekli ve ithalata etkisi
Incoterms 2020'nin on bir kuralında satıcının ve alıcının neyi üstlendiğini tek tabloda görün; hangi şartın ithalat maliyetini nasıl etkilediğini öğrenin.
3 dk okuma
Bilgi amaçlıdır. Bu içerik bilgi amaçlıdır; resmî beyan ve danışmanlık yerine geçmez. İşleminiz için gümrük müşavirinize danışın.
Bu yazıda
Incoterms nedir?
Incoterms, Uluslararası Ticaret Odası'nın (ICC) yayımladığı ve uluslararası satış sözleşmelerinde kullanılan teslim şekilleri kurallarıdır. Her kural üç soruya cevap verir: mal nerede teslim edilmiş sayılır, risk ne zaman satıcıdan alıcıya geçer ve hangi masrafı kim öder.
Bu yazı Incoterms 2020 sürümüne göredir. Önemli bir sınır vardır: Incoterms yalnız alıcı ile satıcı arasındaki yükümlülükleri düzenler. Mülkiyetin geçişini, ödeme koşullarını ve Türk gümrük mevzuatını belirlemez; gümrük kıymeti hesabı kendi kurallarına göre yapılır.
On bir kural bir bakışta
Incoterms 2020'de on bir kural vardır. İlk yedisi her taşıma türünde, son dördü yalnız deniz ve iç su yolu taşımasında kullanılır. Tablo, riskin nerede geçtiğini ve ana masrafları kimin üstlendiğini özetler.
| Kural | Risk alıcıya geçer | Ana navlun | Sigorta yükümlülüğü | İthalat işlemleri |
|---|---|---|---|---|
| EXW (İşyerinde teslim) | Mal satıcının tesisinde alıcının emrine hazır tutulunca. | Alıcı | Yok | Alıcı |
| FCA (Taşıyıcıya teslim) | Mal anlaşılan yerde alıcının taşıyıcısına teslim edilince. | Alıcı | Yok | Alıcı |
| CPT (Taşıma ödenmiş) | Mal ilk taşıyıcıya teslim edilince. | Satıcı | Yok | Alıcı |
| CIP (Taşıma ve sigorta ödenmiş) | Mal ilk taşıyıcıya teslim edilince. | Satıcı | Satıcı, geniş teminat | Alıcı |
| DAP (Varış yerinde teslim) | Mal varış yerinde, boşaltmaya hazır araç üzerinde sunulunca. | Satıcı | Yok | Alıcı |
| DPU (Boşaltılmış olarak teslim) | Mal varış yerinde boşaltılıp alıcıya sunulunca. | Satıcı | Yok | Alıcı |
| DDP (Gümrük vergisi ödenmiş teslim) | Mal varış yerinde, ithalat işlemleri tamamlanmış olarak sunulunca. | Satıcı | Yok | Satıcı |
| FAS (Gemi yanında teslim) | Mal yükleme limanında gemi yanına konulunca. | Alıcı | Yok | Alıcı |
| FOB (Gemi bordasında teslim) | Mal yükleme limanında gemiye yüklenince. | Alıcı | Yok | Alıcı |
| CFR (Bedel ve navlun) | Mal yükleme limanında gemiye yüklenince. | Satıcı | Yok | Alıcı |
| CIF (Bedel, sigorta ve navlun) | Mal yükleme limanında gemiye yüklenince. | Satıcı | Satıcı, asgari teminat | Alıcı |
- Sigorta yükümlülüğü olmayan kurallarda riski taşıyan taraf kendi çıkarı için sigorta yaptırır.
- İhracat gümrük işlemleri EXW dışındaki bütün kurallarda satıcıya aittir.
- Deniz ve iç su yolu için geliştirilen FAS, FOB, CFR ve CIF kuralları konteyner taşımasında önerilmez; bunun yerine FCA, CPT ya da CIP düşünülür.
İthalat maliyetini nasıl etkiler?
Satış şartı faturadaki bedelin neyi kapsadığını değiştirir. FOB ya da EXW gibi taşımayı içermeyen şartlarda gümrük kıymetine taşıma ve sigorta eklenir. DAP ve DDP gibi şartlarda ise faturaya Türkiye içindeki taşıma ve DDP'de vergiler de girmiştir; bunlar kıymetten ayrıştırılmalıdır.
Bu nedenle sipariş vermeden önce şartı seçerken yalnız birim fiyata değil, ithalatın toplam maliyetine bakın. Ayrıntı için gümrük kıymeti yazısını okuyun.
Şart seçerken dikkat edilecekler
- Kuralın yanına mutlaka yeri yazın: örneğin teslim limanı veya adresi. Yer yazılmadığında şart eksik kalır.
- Taşıma türüne uygun kuralı seçin; deniz kuralları havayolu ve karayolu için tasarlanmamıştır.
- Sözleşmede hangi Incoterms sürümünü kullandığınızı belirtin.
- DDP seçerken satıcının Türkiye'de gümrük işlemlerini yürütebildiğinden emin olun.
Risk ve masraf aynı anda el değiştirmez
Incoterms'i okurken iki ayrı noktaya bakın: riskin geçtiği yer ve masrafın bölündüğü yer. CIF'te satıcı navlunu varış limanına kadar öder, ama risk daha yüklemede alıcıya geçer. Yani yolda hasar olursa kaybı alıcı taşır; sigorta bu yüzden önemlidir. Kural kısaltmasını aklınızda tutmak yerine, ilgili kuralın metnini okuyun.
Sık sorulan sorular
İthalatçı olarak hangi şartı seçmeliyim?
Hangi tarafın taşıma ve gümrük işlerini daha ucuza ve güvenle yönetebildiğine bağlıdır. Taşıma maliyetini kontrol etmek istiyorsanız FCA ya da FOB gibi alıcının taşımayı örgütlediği şartlar uygundur.
DDP ise ithalat vergilerini ben ödemem mi?
Sözleşme açısından vergileri satıcı üstlenir, ancak gümrük kıymetinin doğru beyan edilmesi ve işlemlerin kimin adına yapıldığı ayrıca netleştirilmelidir. Müşavirinize danışın.
Incoterms gümrük vergisini belirler mi?
Hayır. Vergi, mevzuata göre hesaplanır. Incoterms yalnız kıymetin içine neyin girdiğini dolaylı olarak etkiler.
Bu konuda ithal360'ta
İlgili yazılar
- Gümrük kıymeti nedir? CIF ve FOB farkıGümrük kıymeti, ithalat vergilerinin hesaplandığı değerdir; CIF ve FOB faturaların kıymete nasıl yansıdığını ve kıymet belirleme yöntemlerini öğrenin.
- İthalat süreci adım adım: müşavir, beyanname, ödemeİthalatın hazırlıktan teslime adımlarını, gümrük müşavirinin rolünü ve peşin, akreditif ve mal mukabili ödeme şekillerinin kısa tariflerini öğrenin.
- İthalatta KDV ve ÖTV nasıl işler?İthalatta KDV ve ÖTV'nin matrahının nasıl oluştuğunu, vergilerin hangi sırayla birbirinin üzerine eklendiğini ve gümrük kıymetinin rolünü öğrenin.
Kaynaklar
Resmî kurumların ana sayfaları. Güncel ve bağlayıcı metin için bu kaynaklara bakın.
Son güncelleme: