GTİP nedir? 12 haneli GTİP nasıl okunur?

GTİP ne demek?

GTİP, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu'nun kısaltmasıdır. İthal ya da ihraç edilen her eşyanın gümrük mevzuatındaki kimlik numarasıdır. Gümrük beyannamesine yazılır ve eşyaya hangi verginin, hangi önlemin ve hangi belgenin uygulanacağını büyük ölçüde bu numara belirler.

Numaralandırmanın iskeleti Dünya Gümrük Örgütü'nün yönettiği Harmonize Sistem'dir (HS). Harmonize Sistem pek çok ülkede ortak kullanıldığı için ilk haneler dünyanın büyük bölümünde aynı anlama gelir. Türkiye bu iskelete kendi ayrıntılarını ekler; ortaya Türk Gümrük Tarife Cetveli çıkar.

12 hane nasıl okunur?

GTİP, genelden özele giden bir ağaç gibi okunur. Soldan sağa her hane grubu eşyayı biraz daha daraltır.

Vergi oranları ve önlemler çoğunlukla tarife kalemi düzeyinde, bazı mallarda daha ayrıntılı hanelerde tanımlanır. Bu yüzden aynı pozisyondaki iki ürün bile farklı vergiye tabi olabilir.

Doğru GTİP nasıl belirlenir?

Sınıflandırma, Harmonize Sistem'in Genel Yorum Kuralları'na göre ve belirli bir sırayla yapılır. Pratikte şu bilgiler gerekir:

• Eşyanın ticari adı değil, ne olduğu: yapısı, bileşimi ve işlevi.
• Hangi malzemeden yapıldığı ve ne için kullanıldığı.
• Bir set ya da birden fazla parçadan oluşuyorsa parçaların birlikte nasıl sunulduğu.
• Fasıl, bölüm ve alt pozisyon notları: Tarife Cetveli'nde her grubun başında yer alan bu notlar, hangi eşyanın o gruba girip girmediğini belirler.

Neden bu kadar önemli?

GTİP, ithalat maliyetinin ilk girdisidir. Gümrük vergisi, ilave vergiler, ÖTV, damping gibi önlemler ve gözetim uygulaması GTİP'e bağlanır. Yanlış GTİP eksik ya da fazla vergi ödenmesine, eksik ödenen vergiler için ek yükümlülüğe ve idari yaptırımlara yol açabilir.

Sınıflandırmadan emin olunamayan durumlarda gümrük idaresinden Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) istenebilir. Bu bilgi, ilgili eşya için idarenin görüşünü önceden öğrenmenizi sağlar. Başvuru koşullarını Ticaret Bakanlığı'nın sayfalarından ve müşavirinizden öğrenin.

Güncel oranları ithal360'ta ilgili GTİP sayfasından görebilirsiniz; her oranın yanında yürürlük tarihi ve dayanağı yer alır.

Bir GTİP'i adım adım okumak

Elinizde on iki haneli bir kod olduğunu düşünün. Önce ilk iki haneye bakarsınız: ürünün hangi geniş gruba girdiğini söyler. İlk dört hane pozisyonu verir ve ürünü grup içinde daraltır. İlk altı hane uluslararası ortak tanımdır; bir yabancı tedarikçiyle konuşurken çoğu zaman ortak dil budur.

Sonraki haneler Türkiye'ye özgüdür. Bu yüzden tedarikçinizin verdiği kodun son kısmı, Türk Gümrük Tarife Cetveli'ndekiyle birebir uyuşmayabilir. Kodun ilk altı hanesi tutuyorsa doğru yoldasınız; geri kalanı tarife cetvelinden teyit edilmelidir.

Sık yapılan hatalar

• Ürünü adından yola çıkarak sınıflandırmak: aynı ad farklı yapıdaki eşyaları kapsayabilir.
• Benzer bir ürünün kodunu kopyalamak: küçük bir bileşim ya da kullanım farkı kodu değiştirebilir.
• Yalnız son haneleri kontrol etmek: hata çoğu zaman fasıl ya da pozisyon düzeyindedir.
• Eski bir sevkiyattan kalan kodu yeniden kullanmak: tarife zaman içinde değişir.

Sık sorulan sorular