İthalatta KDV ve ÖTV nasıl işler?

Vergiler birbirinin üstüne biner

İthalatta ödenen vergiler tek bir tutarın üzerine ayrı ayrı yüzde bindirilerek hesaplanmaz. Her verginin matrahı vardır ve sonraki verginin matrahı, önceki vergileri de içerebilir. Bu yüzden toplam yükü anlamanın yolu, önce matrahın nasıl oluştuğunu görmektir.

Zincirin başında gümrük kıymeti yer alır. Gümrük kıymeti, eşyanın gümrük mevzuatına göre bulunan ve Türk lirasına çevrilen değeridir; nasıl bulunduğu ayrı bir rehber yazısında anlatılmıştır.

Bu zincirin mantığını bir kez kavrayınca, hesaplayıcıdaki her satırın neden o tutarda çıktığını da okuyabilirsiniz: her satır bir önceki satırın sonucuna dayanır, bu yüzden matrahtaki küçük bir hata sonraki tüm vergileri de büyütür ya da küçültür.

İthalatta KDV

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, yurt içindeki teslimlerin yanında mal ithalatını da KDV kapsamına alır. Vergiyi doğuran olay ithalatta, eşyanın gümrük işleminin yapıldığı andır ve KDV gümrükte, gümrük vergisiyle birlikte tahsil edilir.

İthalatta KDV'nin matrahı, genel olarak gümrük kıymeti ile bunun üzerine eklenen gümrük vergisi ve varsa diğer vergi, resim, harç ve fonlardan oluşur. Yani KDV, ÖTV ve gümrük vergisi gibi yüklerin de üzerine hesaplanır.

KDV mükellefi bir ithalatçı için ithalatta ödenen KDV çoğu durumda indirilebilir KDV olarak değerlendirilir. İndirim hakkının kapsamı mükellefin durumuna ve işlemin niteliğine bağlıdır; bunu muhasebecinize ve müşavirinize danışın.

İthalatta ÖTV

4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu, vergiyi yalnız kanuna ekli listelerde sayılan mallara getirir. Listede olmayan bir eşyada ÖTV söz konusu değildir. Bu listeler genel olarak akaryakıt, motorlu taşıtlar, tütün ve alkollü içkiler, dayanıklı tüketim malları gibi gruplara ayrılır.

ÖTV'de matrah ve oran yapısı listeye göre farklıdır. Bazı mallarda vergi değere bağlıdır, bazı mallarda ise miktar ya da birim başına tutar gibi başka bir ölçüt kullanılır. Oranlar ve tutarlar değiştiği için burada rakam vermiyoruz; güncel değerleri ithal360'ta ilgili GTİP sayfasından görün.

Hesap sırası

Kavramsal olarak sıra şöyle ilerler. Gümrük vergisi ve önlemler çoğunlukla gümrük kıymeti ya da miktar üzerinden hesaplanır; KDV ise öncekilerin hepsini içeren matrah üzerinden en sonda hesaplanır.

Her kalemin oranı ve tutarı tarihe göre değişir; ithal360 hesaplayıcısı her satırı matrahı, oranı ve dayanağıyla ayrı ayrı gösterir.

Kur ve tarih neden önemli?

Fatura çoğunlukla dövizlidir; vergilerin hepsi Türk lirasına çevrilmiş kıymet üzerinden hesaplanır. Hangi günün hangi kurunun esas alınacağı mevzuatla belirlenir; Merkez Bankası'nın yayımladığı kurlar kullanılır. Oranlar ve kurlar zamanla değiştiğinden aynı ithalat, farklı bir tarihte farklı bir vergi tutarı doğurabilir. ithal360 hesaplayıcısı bu nedenle her sonucu bir tarihe bağlar.

Sık yapılan hesap hataları

İthalat vergilerini elle hesaplayanların en çok düştüğü tuzaklar, matrah zincirini atlamakla ilgilidir.

• KDV'yi yalnız fatura bedeli üzerinden hesaplamak; oysa matrah gümrük vergisini de içerir.
• ÖTV'yi KDV'den sonra hesaplamak; sıra bunun tersidir.
• ÖTV listesinde olmayan bir mala ÖTV eklemek ya da listedekine eklememek.
• Kıymeti yanlış günün kuruyla Türk lirasına çevirmek.

Sık sorulan sorular