TAREKS ve ithalatta ürün güvenliği denetimi

TAREKS nedir?

Bazı ürünler serbest dolaşıma girmeden önce teknik düzenlemelere ve güvenlik şartlarına uygunluk yönünden denetlenir. Ticaret Bakanlığının yürüttüğü bu denetimler TAREKS (Risk Esaslı Ticari Kontrol Sistemi) üzerinden elektronik olarak yapılır.

Dayanak 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile dönemsel olarak yayımlanan ürün güvenliği ve denetimi tebliğleridir. Denetim vergiden bağımsızdır: amacı, piyasaya güvensiz ya da teknik düzenlemeye aykırı ürün girmesini önlemektir.

Hangi ürünler denetlenir?

Denetime tabi ürünler, ilgili kurumların dış ticaret tebliğlerinde GTİP bazında listelenir. Oyuncaklar, kişisel koruyucu donanımlar, elektrikli ekipman, inşaat malzemeleri, araç parçaları ve tekstil gibi gruplar sık karşılaşılan örneklerdir.

Listeler ve şartlar dönem dönem değiştiği için beyan tarihindeki tebliğe bakmak gerekir. ithal360'ta bir GTİP'in sayfasında, o kodun TAREKS denetimine tabi olup olmadığını dayanağıyla birlikte görebilirsiniz.

Süreç nasıl işler?

• İthalatçı TAREKS'e kayıtlı olmalıdır; başvuru gümrük beyanından önce elektronik olarak yapılır.
• Başvuruda GTİP, menşe, miktar, marka ve model ile tebliğin istediği belgeler (uygunluk beyanı, test raporu, ilgili işaret bilgileri gibi) girilir.
• Sistem risk analizine göre başvuruyu denetimsiz onaylayabilir, belge kontrolüne ya da fiziki kontrol, numune alma ve test aşamasına yönlendirebilir.
• Sonuç olumluysa TAREKS referans numarası gümrük beyannamesinde belirtilir ve gümrük idaresi bunu elektronik olarak doğrular.
• Uygunsuz bulunan ürün serbest dolaşıma giremez; uygun hâle getirme, yeniden ihraç ya da imha gerekebilir ve idari yaptırım uygulanabilir.

Sorumluluk kimde?

Ürünün teknik düzenlemelere uygunluğundan piyasaya arz eden sorumludur; ithal ürünlerde bu kişi çoğunlukla ithalatçıdır. TAREKS'te olumlu sonuç almak, ürün piyasaya çıktıktan sonra yapılabilecek piyasa gözetimi ve denetimini ortadan kaldırmaz. Belgelerin saklanması ve tedarikçiyle sözleşmede uygunluk yükümlülüklerinin açıkça yazılması bu yüzden önemlidir.

Diğer ithalat denetimleri

TAREKS dışında ürüne özgü izinler de gerekebilir: gıda ve yemde Tarım ve Orman Bakanlığının kontrol belgesi, ilaç ve tıbbi cihazda Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu izni, telsiz ve terminal cihazlarda Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu kayıtları bunlara örnektir. Bu şartlar genellikle Tek Pencere Sistemi üzerinden belge numarasıyla beyannameye bağlanır.

Gecikmeyi önlemek için

• Siparişten önce ürünün GTİP'ini ve tabi olduğu tebliği belirleyin.
• Test raporlarının akredite kuruluştan alınmış ve ürün modeline özgü olmasını sağlayın.
• Türkçe etiket, kullanım kılavuzu ve uyarılar gibi piyasaya arz şartlarını tedarikçiye önceden bildirin.
• Belgeleri eşya gelmeden hazırlayın; denetim sonucu beklenirken ardiye ve bekleme masrafı doğabilir.
• Aynı ürünü farklı bir modelle ya da farklı bir üreticiden getirdiğinizde belgelerin yeni ürünü de kapsadığını kontrol edin.

Sık sorulan sorular